Chương trình 30a ở Thanh Hóa: Nguồn lực... nhỏ dần và không hiệu quả 11-03-2013

Thanh Hóa là tỉnh có tới 7 huyện nghèo được thụ hưởng nguồn vốn đầu tư từ Chương trình 30a. Sau 5 năm triển khai, những huyện này đã có sự chuyển biến đáng kể về việc đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ giao thông, khám-chữa bệnh, đáp ứng nhu cầu học hành của con em đồng bào các dân tộc... Song nhiều người dân các huyện Thường Xuân, Quan Sơn, Mường Lát (Thanh Hóa) đánh giá hoa mỹ rằng: “Hoa 30a” chỉ mới “hé nụ”. Bên cạnh hiệu quả, đến thời điểm này, Chương trình 30a đang bộc lộ không ít bất cập cần được điều chỉnh.

Trâu của dự án: Chết, không lớn, không đẻ...

Tới thời điểm này, đang xuất hiện không ít bất cập cần được chính quyền từ cấp địa phương đến trung ương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho Chương trình 30a. Về việc cấp trâu, bò từ nguồn vốn 30a, chỉ tính riêng xã Xuân Chinh (huyện Thường Xuân), trong 5 năm qua có 88 con trâu được cấp tới 156 hộ dân nghèo.

Song theo thống kê, có tới 25 con bị chết, 24 con người dân bán đổ bán tháo. 39 trâu, bò còn sống hầu như chưa sinh sản.

Nguyên nhân dẫn tới việc trâu, bò dự án chết nhiều như vậy là do không thích nghi với điều kiện khí hậu của địa phương, một số trâu, bò chết do nhiễm dịch bệnh trước khi đưa về cấp cho dân.

Gần hết đời người, gia đình ông Cầm Bá Nghĩa, thôn Thông, xã Xuân Chinh vẫn sống trong ngôi nhà tranh lụp xụp. Ngày 8.9.2011, hộ ông Nghĩa và hộ bà Hà Thị Thín được cấp con trâu từ nguồn vốn 30a. Có được trâu, ông Nghĩa dốc sức chăm sóc với hy vọng giúp đời sống kinh tế sẽ có sự thay đổi.

Nhưng rồi con trâu cứ còi cọc dần, không chịu ăn. Ông Nghĩa nhờ cán bộ thú y điều trị thuốc thang, song bệnh tình không thuyên giảm.

“Ban đầu, tôi thấy ở hông phải con trâu nổi mụn, sau nó lan sang hông trái, lan xuống bụng. Tôi trao đổi với bà Thín, báo cáo lên UBND xã, xã đồng ý cho phép bán. Từ con trâu khi nhận về trị giá 10 triệu đồng, hôm bán được đúng 2 triệu, chia đôi mỗi nhà 1 triệu đồng.

Người dân chúng tôi đề nghị Nhà nước nên giao cho bà con tự đi mua trâu, bò tại địa phương thì sẽ hiệu quả hơn. Vì trâu, bò ở đây nó quen khí hậu rồi, nó có khả năng chống chọi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt”- ông Nghĩa kiến nghị.

Ông Cầm Bá Nhang - Chủ tịch UBND xã Xuân Chinh - cũng đồng tình với quan điểm này. Ông Nhang nhận định: “Trâu, bò của dự án cấp khi bắt về đều béo tốt, nhưng tôi nghĩ trước khi bán họ đổ bột tăng trọng, họ cho nó ăn thuốc nên nó về không “ở” với mình được. Chúng tôi thấy cấp gia súc không hiệu quả nên năm 2012, từ nguồn vốn 30a cấp về, xã quyết định bàn bạc, thống nhất mua 13 chiếc máy cày cấp cho các thôn.

Hiện nay những chiếc máy này đang phát huy hiệu quả tốt. Nhưng cũng từ đó, huyện không chuyển tiền trực tiếp về nữa nên xã không chủ động được”. Đặc biệt, theo ông Cầm Bá Nhang cho biết thì năm 2013 việc phân bổ kinh phí hỗ trợ sản xuất Chương trình 30a, xã Xuân Chinh được cấp vốn 600 triệu đồng.

Thế nhưng khi tiền về tới huyện thì bị “cắt bớt” 200 triệu đồng, nhiều xã khác cũng bị “cắt” bớt hàng trăm triệu đồng. “Huyện nói để chuyển sang chương trình xây dựng nông thôn mới. Tôi nghĩ đây là tiền hỗ trợ người dân vùng đặc biệt khó khăn nhằm giảm nghèo, lại “cắt” chia cho xã giàu là sử dụng nguồn vốn trái mục đích”- ông Nhang bức xúc.

Đầu tư dàn trải, nhỏ giọt

Việc đầu tư nguồn vốn vào xây dựng các công trình giao thông, trường học ở huyện Thường Xuân cho thấy có sự dàn trải, chính vì vậy có một số công trình còn dang dở, nhiều công trình khác đã quyết toán xong nhưng chưa có vốn chi trả cho đơn vị thi công. Ông Cầm Bá Xuân - Chủ tịch UBND huyện Thường Xuân - cho biết: Những năm đầu, nguồn vốn từ Chương trình 30a, Nhà nước hỗ trợ tốt.

Mấy năm gần đây, nguồn vốn rót về chỉ để giải quyết các công trình cũ. Song, từ những điều ông Xuân nói ở trên cho thấy, việc đầu tư các công trình dàn trải, không định lượng được nguồn vốn hàng năm dẫn tới mất cân đối thu-chi, không thể đầu tư các công trình mới mà chỉ tập trung để trả nợ.

Ngôi trường THPT Thường Xuân III là một "điển hình", thực sự mới chỉ có khu vực lớp được xây dựng hoàn chỉnh với căn nhà ba tầng phục vụ việc giảng dạy. Toàn bộ khối nhà hiệu bộ, tường rào chưa có vốn để tiếp tục thi công. Cán bộ, giáo viên đang phải làm việc ở khu nhà tạm xây bằng gạch tro lò và lợp tranh.

Ông Hoàng Sỹ Hùng - Trưởng BQL DA các công trình xây dựng UBND huyện Thường Xuân - khẳng định: Theo dự toán ban đầu, ngôi trường sẽ xây dựng với nguồn vốn hơn 29 tỉ đồng (hiện đã điều chỉnh lên gần 40 tỉ đồng); nhưng đến thời điểm này mới được cấp vốn 8 tỉ đồng.

Ông Hoàng Sỹ Hùng nói: “Do đầu tư dàn trải từ những năm trước để lại nên hiện tại, theo quy định, tất cả các dự án phải có thông báo vốn mới được xây dựng. Năm 2014, công trình Trường THPT Thường Xuân III được ghi vốn 5 tỉ đồng để san lấp, xây dựng khu nhà hiệu bộ, tường rào bao quanh.

Nhưng với số tiền này chưa đủ trả cho công trình nhà lớp học ba tầng với tổng vốn lên tới hơn 12 tỉ đồng; nên khi nhận vốn lại phải “đập” trả nợ cho nhà lớp học. Chính vì vậy, chưa biết bao giờ mới xây dựng được nhà thực hành, ký túc xá...”.

Cũng theo ông Cầm Bá Xuân - Chủ tịch UBND huyện Thường Xuân - phân tích thì trong Chương trình 30a có những hợp phần hỗ trợ không phù hợp, không kích thích được suy nghĩ, tư duy của người dân vươn lên thoát nghèo. Đơn cử như việc hỗ trợ người dân hạt muối, viên phân bón ruộng hay hỗ trợ tiền mặt, hỗ trợ cấp tiền đến người dân để phát triển giáo dục...

Từ đây, nảy sinh sự ỷ lại, trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước. Theo đó, chương trình nên hỗ trợ những thứ người dân không tự làm ra được như: Cơ sở hạ tầng, tư liệu sản xuất, hỗ trợ phát triển giáo dục nên tập trung nguồn vốn về đơn vị quản lý.

Các tin khác