Trà Bồng giàu lên từ cây quế 08-09-2014

Trà Bồng  giàu lên từ cây quế

Trà Bồng là huyện miền núi có diện tích trồng cây quế nhiều nhất tỉnh Quảng Ngãi. Cây quế là cây góp phần xóa đói, giảm nghèo, giúp người dân địa phương có cơ hội vươn lên làm giàu. Bà con dân tộc Co ở đây coi cây quế như một "sản vật" truyền thống. Nếu người Kinh xem ruộng mẫu, trâu đôi là thước đo của một gia đình khá giả thì người dân tộc Co lấy những đồi quế làm thước đo giàu nghèo.

Từ vùng đất quế năm xưa

Từ bao đời nay, đồng bào dân tộc Co ở Trà Bồng sản xuất nhiều loại cây trồng, nhưng quế vẫn được coi là loại cây trồng chủ lực và là một trong những nguồn thu nhập chủ yếu của người dân địa phương. Quế được trồng trong vườn nhà, trên nương cao, dọc theo các triền núi, sông, suối... Vào mùa thu hoạch, hương quế ngào ngạt, thơm lừng theo gió bay đi xa hàng chục km. Không chỉ có vậy, cùng với chiêng, ché, nồi đồng, quế còn được xem là tiêu chuẩn để đánh giá sự giàu, nghèo của các hộ gia đình trong làng. Và khi dựng vợ, gả chồng, quế sẽ là một trong những thành phần làm "của hồi môn" không thể thiếu của các bậc cha mẹ dành cho con để làm vốn, tạo kế sinh nhai.

Mặc dù hiện nay, nhiều loại cây trồng khác "lấn sân" cây quế và giá sản phẩm quế trên thị trường không cao, nhưng đồng bào Co ở Trà Bồng vẫn quyết tâm "bám" cây quế và đầu tư mở rộng diện tích. Ðến nay, ở huyện miền núi Trà Bồng có diện tích quế khoảng hơn 3.000 ha. Gia đình người Co nào cũng trồng quế, hộ ít nhất cũng có vườn quế với vài trăm cây, có gia đình trồng đến hàng nghìn cây quế. Ông Hồ Văn Sinh ở xã Trà Thủy, huyện Trà Bồng cho biết: Trước kia, cây quế chưa mang lại hiệu quả như mong muốn do canh tác chỉ mang tính tự phát. Gần đây, thực hiện chủ trương phát triển cây quế để xóa đói, giảm nghèo, nhiều gia đình người Co đã đầu tư, chăm sóc vườn quế theo hướng thâm canh đạt năng suất cao. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình hiện nay không những thoát được nghèo đói mà còn vươn lên làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương.

Ði trên vùng đất quế Trà Bồng trong những ngày này, chúng tôi bắt gặp bạt ngàn mầu xanh của những vườn quế, rẫy quế. Thời tiết mùa này tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân chăm sóc những rẫy quế, vườn cây ăn quả và bước vào vụ trồng rừng thu đông. Tại xã vùng cao Trà Hiệp, huyện Trà Bồng, nhiều người Co đào hố, gùi giống quế lên rẫy để trồng. Trong niềm vui của bà con trồng quế, chủ rừng quế Hồ Văn Hút ở xã Trà Hiệp chia sẻ: Người Co ở Trà Bồng chịu khó với cây quế mặc dù phải "chịu một nắng, hai sương". Trồng quế hết sức vất vả, phải trải qua nhiều khâu chọn lọc giống kỹ càng. Hạt quế được chọn làm giống từ những cây phát triển tốt. Cuối năm, bà con thu hoạch hái hạt giống, phơi khô và cho vào các ống tre, nứa treo trên giàn bếp. Ðến đầu năm sau, bà con đem ươm hạt giống xuống đất để tạo cây con và đến mùa mưa đưa cây giống đi trồng trên các triền đồi, rẫy cao. Chăm sóc cây quế phải tuân thủ theo từng công đoạn để tránh sâu bệnh. Sau khoảng từ năm đến mười năm, cây quế bắt đầu cho thu hoạch. Mỗi năm có hai đợt thu hoạch quế, đợt một bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 4 và đợt hai trong tháng 7 và 8. Trong khoảng thời gian này, vỏ quế dễ lột và có nhiều tinh dầu hơn cả.

Ðến thương hiệu cho quế

Mặc dù sớm được các doanh nghiệp của nhiều nước biết tới, nhưng để đưa được thương hiệu quế Trà Bồng phát triển và trở thành sản phẩm quen thuộc của người tiêu dùng trong và ngoài nước thì là cả một quá trình dài. Phó Chủ tịch UBND huyện Trà Bồng Nguyễn Minh Trí cho biết: Ðã từ lâu, chính quyền địa phương đã nhận ra cần phải có một thương hiệu chính thức cho quế Trà Bồng để tạo thuận lợi cho việc kinh doanh, phát triển sản phẩm này. Từ năm 2007, lãnh đạo huyện Trà Bồng đã liên hệ với Tây Trà, một huyện cũng trồng quế ở kế bên, đề nghị cùng tham gia việc phát triển thương hiệu quế Trà Bồng. Sau khi hai bên thống nhất xong, Phòng Công thương huyện Trà Bồng đã họp mặt các doanh nghiệp và người trồng quế tiêu biểu trên địa bàn để bàn việc đăng ký nhãn hiệu cho quế. Ðồng chí Nguyễn Minh Trí nhớ lại: "Khi có quyết định này, lập tức 196 thành viên của hai huyện là những hộ sản xuất, kinh doanh quế đã tự nguyện đăng ký nhãn hiệu. Việc làm này cũng được các ban, ngành chức năng tỉnh Quảng Ngãi ủng hộ. Ðến tháng 9-2010, sau những nỗ lực của địa phương, sản phẩm quế Trà Bồng chính thức được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) công nhận nhãn hiệu độc quyền. Ðây là nhãn hiệu được bảo hộ tổng thể, gồm: quế, sản phẩm sơ chế dùng làm đồ gia vị; mua bán, sơ chế và trồng quế".

Theo Giám đốc Công ty TNHH Hương quế Trà Bồng Nguyễn Ðức Lương, từ năm 1990, công ty đã nhận thấy việc tiêu thụ vỏ quế sau thu hoạch giá cả bấp bênh, gặp nhiều khó khăn cho nên đã tìm cách chế tác những sản phẩm mỹ nghệ từ thân cây để nâng cao giá trị kinh tế. Sau khi cây quế Trà Bồng được bảo hộ nhãn hiệu độc quyền, vỏ và những sản phẩm làm từ quế mới có chỗ đứng trên thị trường. Ngoài việc thu mua và buôn bán vỏ quế, công ty này còn chế biến rất nhiều sản phẩm mỹ nghệ làm từ loại cây này như: nhang, miếng lót giày, độc bình...

Cùng với bảy đặc sản khác của các vùng, miền trên cả nước, tháng 11-2013 sản phẩm từ cây quế của đồng bào Co ở Trà Bồng đã được Tổ chức Kỷ lục châu Á vinh danh là Kỷ lục châu Á mới. Ðây là niềm vui và hơn hết là cơ hội thuận lợi để những sản phẩm từ loại cây này đến với thị trường thế giới. Việc mua bán từ chỗ duy nhất chỉ là mặt hàng vỏ thô trước đây, đến nay, các sản phẩm từ quế đã được chế tác đa dạng và phong phú hơn như làm bình, ly uống nước, hộp đựng tăm... Thị trường tiêu thụ cũng vì thế mà không còn giới hạn ở trong tỉnh, trong nước, mà các sản phẩm của cây quế đã vươn ra châu Á, Âu..., được các khách hàng quốc tế ưa chuộng. Chủ tịch UBND huyện Trà Bồng Nguyễn Xuân Bắc tâm sự: "Ðây là điều kiện vô cùng thuận lợi để khôi phục, phát triển và mở rộng đối với loại cây quế truyền thống, vốn được xem là một biểu tượng của đất và người Co nơi đây; qua đó góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ trồng quế ở địa phương...".

Nguồn: Nhandan.com.vn